Bosna i Hercegovina ponovo rizikuje da izgubi veliki dio evropskih sredstava zbog izostanka političkog dogovora i reformi. Delegacija Evropske unije upozorila je da bi zemlji ove godine moglo biti uskraćeno 373,9 miliona eura, odnosno oko 731 milion KM. Domaće institucije, više od sedam dana nakon upozorenja iz Brisela, nisu napravile konkretan pomak.
Reforme su uslov za evropska sredstva
Evropska unija je Bosni i Hercegovini kroz Plan rasta stavila na raspolaganje gotovo milijardu eura, ali taj novac nije bezuslovan. Za njegovo korištenje potrebno je provesti reforme dogovorene kroz Reformsku agendu BiH, što domaće institucije još nisu učinile u potrebnoj mjeri.
Prema upozorenju Delegacije EU u BiH, zbog nedjelovanja institucija zemlji ove godine prijeti gubitak 373,9 miliona eura. To nije prvi takav slučaj: prema podacima Delegacije EU, prošle godine je zbog neispunjavanja uslova već došlo do smanjenja raspoloživih sredstava za 108 miliona eura.
Od ukupnog iznosa predviđenog za BiH, 280,3 miliona eura čine bespovratna sredstva, što je približno trećina godišnjeg budžeta institucija države. Ostatak su povoljni krediti, čiji su uslovi, prema navodima EU, znatno povoljniji od zaduživanja na komercijalnom tržištu.
Politički zastoj građane može skupo koštati
Politička scena u BiH uglavnom je usmjerena na međusobne sukobe i obračune, dok dogovor o reformama izostaje. Posljedice takvog pristupa nisu samo političke, jer bi građani mogli ostati bez novca za razvojne projekte i unapređenje javnih usluga.
Novinar Dejan Šajinović ocijenio je da domaći političari možda nemaju dovoljno interesa da se bore za evropska sredstva zato što se ona dodjeljuju pod strogim uslovima i kontrolom. Prema njegovim riječima, sličan problem postoji i kod evropskog finansiranja infrastrukturnih projekata.
Njemački ambasador u BiH Alfred Granas ranije je upozorio da građani direktno plaćaju cijenu političkog nerada. Govoreći o već izgubljenim sredstvima, poručio je da je taj novac mogao biti uložen u bolnice, puteve, škole i penzije, te upozorio na mogućnost još većeg gubitka do kraja godine.
Novac je namijenjen infrastrukturi i razvoju
Evropska sredstva za BiH mogla bi biti usmjerena na modernizaciju saobraćajne i energetske infrastrukture, digitalizaciju, bolje poslovno okruženje, obrazovanje i otvaranje novih radnih mjesta. Evropska komisija, kako naglašavaju iz Delegacije EU, ne odlučuje gdje će država potrošiti novac nakon što sprovede potrebne reforme.
Polovina sredstava bila bi direktno uplaćena u trezor BiH i raspoređivana odlukama domaćih institucija. Druga polovina bila bi usmjerena na stratešku infrastrukturu kroz Investicioni okvir za zapadni Balkan, poznat kao WBIF, uz obavezne kontrole potrošnje.
Kroz WBIF je za BiH od 2009. godine osigurano više od milijardu eura bespovratnih sredstava za više od 30 projekata, uključujući dionice Koridora 5C, energetsku efikasnost, vodosnabdijevanje i upravljanje otpadom. Projekti koji povećavaju zavisnost od fosilnih goriva više ne ispunjavaju uslove za finansiranje, u skladu s politikom EU o klimatskoj neutralnosti.
Izvor: BUKA