Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić oštro je odgovorio evropskoj komesarki za proširenje Marti Kos nakon njenih poruka o reakcijama u Srbiji poslije smrti Ratka Mladića. Vučić je rekao da joj neće dozvoliti da ponižava Srbiju niti da srpskim vlastima drži lekcije o ratnim zločinima. Njegove izjave dodatno su zaoštrile ton između Beograda i institucija Evropske unije.
Vučić i Marta Kos u novoj političkoj polemici
Vučić je izjavio da mu ne predstavlja problem mogućnost da Marta Kos ne posjeti Beograd, o čemu su ranije objavljeni medijski navodi. Kao sporne je izdvojio njene poruke o odnosu Srbije prema ratnim zločinima i reakcijama nakon smrti Ratka Mladića.
Predsjednik Srbije poručio je novinarima da neće dozvoliti Marti Kos da, kako je rekao, ponižava Srbiju. Dodao je da evropski zvaničnici ne mogu držati lekcije o tome ko su zločinci, čime je direktno reagovao na stavove evropske komesarke.
Marta Kos je ranije, povodom smrti Ratka Mladića, poručila da je glorifikacija koja prati taj događaj nespojiva s vrijednostima na kojima počiva evropski put. Ta izjava izazvala je reakcije u Srbiji, uključujući i oštar odgovor predsjednika Vučića.
Kritike evropskih standarda prema ratnoj prošlosti
Vučić je tokom obraćanja govorio o onome što smatra dvostrukim standardima prema Srbima. Prema njegovim riječima, srpski narod je umoran od laži, nepravde, oduzimanja teritorija i različitih kriterija kada se govori o odgovornosti za ratne zločine.
U tom kontekstu pomenuo je odnos prema različitim ratnim ličnostima i događajima na prostoru bivše Jugoslavije. Kao primjer je naveo sahranu bivšeg komandanta Armije BiH Rasima Delića, kojoj su, prema njegovim riječima, prisustvovali najviši predstavnici vlasti Federacije BiH.
Vučić je kritikovao i odnos pojedinih evropskih zemalja prema nacionalističkim simbolima i pokličima. Posebno je govorio o Hrvatskoj i pozdravu „Za dom spremni“, koji je opisao kao najmonstruozniji poklič iz Drugog svjetskog rata, uz ocjenu da se ponekad predstavlja kao patriotizam.
Beograd i Brisel pod dodatnim pritiskom
Izjave predsjednika Srbije predstavljaju njegov politički stav o odnosu prema ratnoj prošlosti i savremenom nacionalizmu u regionu. One su uslijedile nakon javne poruke Marte Kos, čime je postojeća polemika između Beograda i evropskih institucija dobila oštriji ton.
Prema medijskim navodima, Marta Kos trebalo je da posjeti Beograd 9. septembra, ali je njen dolazak doveden u pitanje. Vučić je rekao da mu sama mogućnost njenog izostanka nije problem, ali je jasno stavio do znanja da odbacuje njene ocjene o Srbiji.
Odnosi Beograda i Brisela tako se ponovo nalaze pod političkim pritiskom. Srbija nastoji napredovati na evropskom putu, ali istovremeno odbacuje dio poruka koje dolaze iz institucija Evropske unije, posebno kada se odnose na tumačenje ratne prošlosti i odgovornosti.
