Ratko Mladić, nekadašnji komandant takozvane Vojske Republike Srpske, umro je u 84. godini. Njegovo ime ostalo je neraskidivo povezano s genocidom u Srebrenici, opsadom Sarajeva i drugim teškim zločinima počinjenim tokom rata u Bosni i Hercegovini. Međunarodni sudovi proglasili su ga odgovornim za niz zločina i potvrdili doživotnu kaznu zatvora.
Vojni put od JNA do čela VRS-a
Ratko Mladić rođen je 1943. godine u selu Božanovići kod Kalinovika. Vojnu akademiju u Beogradu završio je 1965. godine, a potom je kao oficir JNA služio u Makedoniji, na Kosovu i u Hrvatskoj. Tokom 1991. godine postavljen je za komandanta Devetog korpusa JNA u Kninu.
Godinu kasnije postao je komandant Druge vojne oblasti JNA u Sarajevu, a u maju 1992. preuzeo je komandu nad takozvanom Vojskom Republike Srpske. Na toj funkciji ostao je do 1996. godine, dok su se pod njegovom komandom odvijale operacije širom Bosne i Hercegovine.
U govoru pred Skupštinom srpskog naroda u BiH, nakon imenovanja, Mladić je upozorio da bi nasilno razdvajanje Srba od Muslimana i Hrvata predstavljalo genocid. Uprkos toj izjavi, međunarodni krivični tribunal kasnije je utvrdio njegovu odgovornost za genocid, progon, ubistva i druge zločine.
Srebrenica i opsada Sarajeva
Posebno mjesto u ratnoj odgovornosti Ratka Mladića zauzima Srebrenica. Nakon pada zaštićene zone Ujedinjenih nacija u julu 1995. godine, više od 7.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka ubijeno je u masovnim egzekucijama, dok su žene, djeca i stariji prisilno premješteni.
Mladić je bio prisutan u Srebrenici i Potočarima, a njegove snage provele su operaciju koja je dovela do masovnih ubistava i prisilnog premještanja stanovništva. Međunarodni sudovi utvrdili su da je riječ o genocidu, jednom od najtežih zločina počinjenih tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Kao komandant snaga odgovoran je i za višegodišnju opsadu Sarajeva, tokom koje su grad pogađali granatiranje i snajperska vatra. U opsadi je ubijeno više od 10.000 građana, među kojima oko 1.600 djece, navodi se u sudskim utvrđenjima o zločinima nad civilnim stanovništvom.
Hapšenje, suđenje i doživotna kazna
Prva optužnica protiv Mladića podignuta je 25. jula 1995. godine. Nakon rata godinama se skrivao, najprije u Bosni i Hercegovini, a potom u Srbiji. Potraga je trajala dugo, dok je njegova porodica 2010. godine zatražila da bude proglašen mrtvim, tvrdeći da je teško bolestan i da s njim nema kontakta.
Pronađen je 26. maja 2011. godine u selu Lazarevo kod Zrenjanina, gdje je koristio ime Milorad Komadić. Nekoliko dana kasnije Srbija ga je izručila Haškom tribunalu. Suđenje u Haagu počelo je 2012. godine i trajalo više godina.
U novembru 2017. godine proglašen je krivim po deset od 11 tačaka optužnice i osuđen na doživotni zatvor. Presuda ga je teretila za genocid, progon, istrebljenje, ubistva, deportacije, nečovječna djela, terorisanje Sarajeva i uzimanje pripadnika UN-a za taoce, a žalbeno vijeće je 2021. godine potvrdilo kaznu.
Izvor: Radio Sarajevo