Film NAZA, dokumentarac izraelskih autora Juvala Abrahama i Rejčel Sors, izazvao je proteste tokom sjevernoameričke premijere u Njujorku. Ostvarenje donosi svjedočenja 24 anonimna izraelska vojnika i pripadnika obavještajnih struktura o izboru meta u Gazi. Autori tvrde da njihovi nalazi otvaraju pitanja o upotrebi vještačke inteligencije i civilnim žrtvama.
Premijera u Njujorku praćena protestima
Dokumentarac je prikazan u okviru Njujorškog filmskog festivala, nakon što je u Veneciji osvojio Specijalnu nagradu žirija. Premijera u Italiji bila je praćena približno 25 minuta ovacija, što je festival opisao kao izuzetno snažan prijem publike.
Ispred Linkoln centra okupilo se nekoliko desetina demonstranata koji su se protivili filmu. Među njima su bili i Izraelci, a nosili su izraelske i američke zastave, transparente o napadu Hamasa 7. oktobra 2023. godine i fotografije talaca držanih u Gazi.
Na protestu su učestvovali i preživjeli napada na muzički festival Nova, kao i izraelski beduin Junis Alkarnavi, koji je pomagao ljudima tokom napada. Korištena su i vozila sa LED ekranima na kojima su prikazivane fotografije talaca.
Svjedočenja o izboru meta u Gazi
Film se zasniva na razgovorima sa 24 pripadnika izraelskih vojnih i obavještajnih struktura, čiji identiteti nisu objavljeni. Sagovornici govore o sistemima nadzora i izboru meta, uključujući tehnologije zasnovane na vještačkoj inteligenciji.
Autori navode da njihovo istraživanje ukazuje na to da su civilne žrtve u pojedinim operacijama bile unaprijed uzimane u obzir. Ti navodi predstavljaju tvrdnje dokumentarca i njegovih izvora, a ne pravosnažno utvrđene činjenice.
Izraelska vojska ranije je negirala tvrdnje o namjernom ciljanju civila i osporavala pojedine navode o korištenju sistema za izbor meta. Kritičari smatraju da film ne pruža dovoljno konteksta o procjeni civilnih žrtava i kolateralne štete u drugim urbanim ratovima.
Autori brane anonimnost, Netanjahu pojačava pritisak
Juval Abraham branio je odluku da izvori ostanu anonimni, navodeći da je zaštita identiteta bila potrebna zbog mogućeg rizika za bivše i sadašnje pripadnike vojnih i obavještajnih struktura. Film je sniman gotovo tri godine, često noću i uz izmijenjene glasove.
Abraham je u Njujorku kritikovao američku podršku Izraelu i rekao da napad Hamasa 7. oktobra, prema njegovom stavu, ne može opravdati stradanje palestinskih civila. Film nastavlja istraživanja koja su ranije objavljivali +972 Magazine, Local Call i The Guardian.
Premijer Benjamin Netanjahu rekao je da želi zakone koji bi omogućili oduzimanje državljanstva osobama koje, kako je naveo, kleveću izraelske vojnike, a kasnije je u tom kontekstu spomenuo Abrahama i Sors. Ministar kulture Miki Zohar ranije ih je optužio za izdaju države i najavio postupak protiv autora.
