Protesti generacije Z šire se Evropom, a njihovi povodi kreću se od skupog stanovanja i nedovoljnog finansiranja obrazovanja do nesigurnog rada. Iako se zahtjevi razlikuju od zemlje do zemlje, mlade povezuje osjećaj da institucije ne nude jednake prilike i stabilnu budućnost kakvu su imale prethodne generacije.
Obrazovanje i stanovanje povezuju različite proteste
U Francuskoj su učenici izašli na ulice kako bi podržali nastavnike u štrajku, dok su u Grčkoj hiljade učenika, studenata i nastavnika marširale za javno i besplatno obrazovanje. Zahtjevi uključuju manja odjeljenja, veća izdvajanja za nastavnike i ulaganja u školsku infrastrukturu.
Slični zahtjevi pojavili su se i u Italiji, gdje su učenici prilikom zauzimanja škole u Rimu poručili da djeluju kao u Francuskoj. Studentski sindikati iz više država razmjenjuju iskustva, a Alice de Brito iz francuskog sindikata UNEF navodi da među pokretima vidi više sličnosti nego razlika.
Stanovanje je drugi veliki zajednički problem. U Italiji studenti upozoravaju da jedva plaćaju sobe u Rimu, dok demonstranti u Portugalu traže ograničavanje rasta stanarina i povlačenje propisa koji bi olakšali deložacije, uz poruku da domovi trebaju služiti za život.
Od lokalnih povoda do šireg nezadovoljstva
U Španiji je iseljenje 87-godišnje Maricarmen Abascal iz njenog doma postalo povod za novi talas protesta. U Albaniji su studentska okupljanja prvobitno bila povezana s planom izgradnje luksuznog kompleksa iza kojeg stoji Jared Kushner, ali su kasnije prerasla u širi zahtjev za političkim promjenama.
Protestima se pridružuju i građani koji nisu studenti. U Portugalu su se na trgu Rossio okupljale hiljade ljudi, a nakon hapšenja 55 osoba uslijedili su novi protesti; u Italiji su se, odvojeno, vozači kamiona pobunili zbog rasta cijena goriva.
Julius Fintelmann, suosnivač i glavni urednik biltena European Correspondent, ocjenjuje da protesti pokazuju frustraciju jer evropska politika ne uspijeva osigurati budućnost narednoj generaciji. Kao dodatne izvore pritiska navodi nesigurno tržište rada, uticaj vještačke inteligencije na početničke poslove i klimatsku krizu.
Pokreti se šire, a vlade traže odgovore
Protestni pokreti međusobno se inspirišu, pa su se slogani i iskustva prenosili između Francuske, Italije, Grčke, Španije i Portugala. U Albaniji je premijer Edi Rama odbacio pozive na ostavku i za nemire optužio političke protivnike, dok su studentski protesti u Srbiji postali snažna opozicija Aleksandru Vučiću.
Ekonomski pritisak otežava vladama da odgovore većom javnom potrošnjom, posebno u državama s visokim javnim dugom. U Francuskoj su sindikati najavili nova okupljanja i generalni štrajk, dok vlasti razmatraju ograničavanje protesta koji nisu povezani sa sindikatima.
Najavljene su i nove akcije u drugim zemljama. Njemačka grupa „Gen Z regelt“ pozvala je na proteste širom zemlje, a studentski sindikati Velike Britanije i Italije planiraju zajednički dan djelovanja zbog rastućih troškova obrazovanja, što pokazuje da nezadovoljstvo još nije splasnulo.
