Dužina mandata lidera u Evropi pokazuje veliku razliku između regionalnih premijera i čelnika koji vlast drže decenijama. Andrej Plenković, Janez Janša i Edi Rama mjere mandate godinama, ali bez ustavnih promjena koje bi onemogućile smjenu. Na vrhu liste nalaze se Aleksandar Lukašenko, Ilham Alijev, Vladimir Putin i Recep Tayyip Erdoğan.
Regionalni lideri i njihovi mandati
Hrvatski premijer Andrej Plenković na čelu je Vlade devet godina i deset mjeseci, što predstavlja najduži kontinuirani mandat u novijoj historiji Hrvatske. Njegov politički staž dug je za standarde zapadnog Balkana i Evropske unije, ali je gotovo tri puta kraći od mandata pojedinih čelnika na istoku kontinenta.
Janez Janša ukupno je proveo sedam godina i šest mjeseci na vlasti, raspoređenih u tri odvojena perioda. Njegov politički put obuhvata dolaske na vlast, izborne poraze, opozicioni status i povratke na čelo slovenačke vlade, što je obrazac koji se često pojavljuje u jugoistočnoj Evropi.
Albanski premijer Edi Rama izdvaja se sa 13 godina neprekidne vlasti i najdužim kontinuiranim mandatom među regionalnim liderima obuhvaćenim analizom. Na vlasti je od 2013. godine, a njegov rezultat duži je od prosjeka koji bilježe premijeri u zapadnoj Evropi.
Dužina mandata lidera i demokratska pravila
Plenković, Janša i Rama, prema analizi, nisu mijenjali ustave kako bi produžili vlast niti su sistemski onemogućavali izbornu konkurenciju. Njihova dugovječnost povezuje se s ponovljenim izbornim uspjehom, dok je Janšin ukupni staž rezultat više odvojenih mandata.
Recep Tayyip Erdoğan formalno pripada kategoriji transkontinentalne Evrope, ali je važan za regionalno poređenje zbog dugog političkog i ekonomskog uticaja Turske na Balkan. Njegovih 19 godina i sedam mjeseci računa se, prema metodologiji, od uvođenja predsjedničkog sistema 2018. godine.
Analiza posebno razdvaja izvršne od neizvršnih funkcija. Tako Putinu nije uračunat period premijerstva od 2008. do 2012. godine, kada je Dmitrij Medvedev bio predsjednik, dok je Erdoğanov zbir počeo uvođenjem izvršnog predsjedničkog sistema.
Lukašenko, Alijev i Putin na vrhu liste
Najduže je na vlasti bjeloruski predsjednik Aleksandar Lukašenko, ukupno 32 godine i mjesec dana. Slijede azerbejdžanski predsjednik Ilham Alijev sa 22 godine i deset mjeseci te ruski predsjednik Vladimir Putin sa 22 godine i osam mjeseci.
Dugotrajna vlast ove četvorke, koju uz navedene čelnike čini i Erdoğan, prema analizi je praćena institucionalnom konsolidacijom moći. Navode se ustavne izmjene, ograničavanje konkurencije, kontrola medijskog prostora i izborni procesi koje su međunarodni posmatrači u pojedinim slučajevima ocjenjivali kao neregularne.
U poređenju s vrhom evropske liste, Hrvatska, Slovenija i Albanija ne odstupaju dramatično od demokratskog obrasca u Evropi. Razlika je, međutim, ogromna u odnosu na sisteme u kojima se vlast održava dvije decenije ili duže, dok su u regionalnim demokratijama smjene i povratci i dalje povezani s izborima.
